(7)
محاصره قسطنطنيّه در زمان سليمان بن عبدالملك
سال نود و هشتم: در اين سال نخست به دابق(2128) رفت آنگاه برادر خود مسلمه راهمراه لشكرها براى فتح قسطنطنيّه روانه داشت، پادشاه روم درگذشته بود و ألْيُون از آذربايجان پيش سليمان آمد و خبر مرگ او را آورد و براى سليمان فتح روم را ضمانت كرد، سليمان مسلمه را همراه او كرد و چون آن دو به سرزمين روم رسيدند به هر سوارى دستور دادند دو كيلو خوراكى همراه خود داشته باشد و چون آنجا رسيدند دستور داد آن خوراكىها را يك سو نهند كه چون كوهى جمع شد، مسلمه به همراهان خود گفت: چيزى از اين خوراكى هاى مخوريد و به سرزمين روميان حمله بريد و زراعت و كشاورزى كنيد.
و خانه هايى چوبين ساخت و زمستان را در آنها به سر بردند و در تابستان زراعت كردند و چون گندم و خوراك ايشان فراوان شد مسلمه همچنان در روم ماند و پيروزبود و بزرگان مردم هم با او بودند، روميان به مسلمه پيام دادند حاضرند براى هر يك نفر رومى خراجى معادل يك دينار بپردازند ولى نپذيرفت.
روميان به اَلْيون گفتند: اگر مسلمانان را از سرزمين هاى ما بيرون كنى و برگردانى تو را پادشاه خود خواهيم كرد، اليون از ايشان عهد و پيمان گرفت، آنگاه نزد مسلمه آمد و به او گفت: روميان فهميده اند كه تا خواربار و خوراك داشته باشى چنانكه شايد با ايشان جنگ نمى كنى و آنان را بازى مى دهى و اگر اين گندم و خوراكى را بسوزانى آنان تسليم مى شوند.
مسلمه دستور داد چنان كردند در نتيجه روميان قوى شدند و مسلمانان در سختىو مضيقه افتادند و نزديك بود هلاك شوند و تا هنگامى كه سليمان بن عبدالملك درگذشت همچنان بودند.
و گفته شده است: اَليُون نسبت به مسلمه چنين نيرنگ زد كه از او اجازه خواست تابه اندازه خوراك يك شب سپاه روميان براى آنان گندم و خواربار ببرد تا آنان باور كنند كه تقاضاى او نزد مسلمه پذيرفته است و از اسيرشدن در امانند و نبايد ازسرزمينهاى خود بيرون بروند.
مسلمه به او اجازه داد و اليون قبلاً كشتى هاى فراوان و مردان بسيارى براى اين كار آماده ساخته بود و در آن شب تمام گندم و خواربار را بردند و فردا صبح اليون با مسلمانان جنگ كرد و سپاه مسلمانان آنچنان به زحمت افتادند كه هيچ سپاهى بدان گونه گرفتار نشده بود و مسلمانان مى ترسيدند تنها از اردوگاه خود بيرون آيند وشروع به كشتن و خوردن گوشت و پوست مركبهاى خود كردند و برگ و ريشه درختان را مىخوردند و سليمان همچنان در دابق بود و زمستان هم فرارسيد و نتوانست براى مسلمه و مسلمانان نيروى امدادى بفرستد تا درگذشت(2129).(2130)
2128) دابِق: دهكده اى نزديك حلب كه فاصله اش با آن چهار فرسنگ است، استاد على محمّد بجاوى به نقل از بكرى نوشته اند شهرى در فارس كه اشتباه است، رك: معجم البلدان: 3/4 چاپ مصر.
2129) به طورى كه ملاحظه فرموديد عنوان اين بخش محاصره قسطنطنيّه (اسلامبول) بود و حال آنكه در متن هيچ گونه اشاره اى بر اين موضوع نيست، احتمال دارد برخى از اين عنوانها كه با ذيل آن سازگار نيست بعدها توسّط كاتبان نسخ نهاية الارب افزوده شده باشد.
2130) نهاية الأرب: 272/6، تاريخ كامل ابن اثير: 2847/7.
منبع: معاویه ج ... ص ...