شرکت معاویه در جنگ بدر و فرار کردن او

«ابن ابی الحدید جریان فرار معاویه در جنگ بدر را این‌ گونه نقل کرده است:

از نقیب ابو زید پرسیدم: آیا معاویه همراه مشرکان در جنگ بدر شرکت داشته است؟

گفت : آری؛ سه تن از پسران ابوسفیان در جنگ بدر شرکت کردند که حنظله و عمرو و معاویه‌اند. یکی از ایشان کشته و دیگری اسیر شد و معاویه از معرکه پیاده گریخت و چون به مکّه رسید پاها و ساق‌هایش متورّم شده بود و دو ماه خویشتن را مداوا کرد تا بهبود یافت.

نقیب ابوزید گفت: در این موضوع که امیرالمؤمنین علی علیه السلام حنظله را کشته و برادرش عمرو را اسیر کرده است هیچ‌کس اختلاف نکرده است. وانگهی کسانی که بسیار بزرگتر و مهم‌تر از آن‌دو و برادرشان معاویه بودند، از بدر پیاده گریختند که از جمله ایشان عمرو بن عبدود سوارکار جنگ احزاب است که در بدر شرکت داشت و با آن‌ که پیرمردی بود پیاده گریخت و او را در حالی‌ که زخمی شده بود از معرکه بیرون برده بودند و هنگامی که به مکّه رسید مشرف بر مرگ بود. او در جنگ اُحد شرکت نکرد و چون بهبود یافت، در جنگ خندق شرکت کرد و کشنده دلیران (حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام) او را کشت و همان کسی که روز جنگ بدر عمرو بن عبدود از چنگ او گریخته بود، در جنگ خندق او را به چنگ آورد.

نقیب ـ که خدایش رحمت کند ـ سپس به من گفت : آیا سخن طنز و لطیف اعمش را نشنیده‌ای ؟

گفتم : نمی‌دانم چه چیز را در نظر داری .

گفت: مردی از اعمش پرسید: آیا معاویه از اهل بدر است؟ و آن مرد در این باره با یکی از دوستان خود مناظره می‌کرد.

اعمش گفت: آری ؛ ولی همراه مشرکان و از آن طرف شرکت کرده بود.

ابن ابی الحدید سپس خطبه را به روایت نصر بن مزاحم در کتاب «وقعة صفّین» آورده است و پاسخ معاویه را هم از همان کتاب نقل کرده است.»(1)

باید بدانیم که همکاری معاویه با ابوسفیان و سایر کفّار قریش منحصر به جنگ بدر نیست، بلکه او بارها کفّار قریش را یاری می‌نمود و اگر چه مرد میدان جنگ نبود، امّا به هر گونه به یاری آن‌ها می ‌پرداخت.

او در جریان حدیبیّه سمت خبرنگاری قریش را داشت و از سوی ابوسفیان مأمور شد پیام او را به مسعود برساند.

معاویه مأموریت خود را با ترس و هراسِ تمام، انجام داد.

-----------------------------------------------------------------------------------

 (1) جلوۀ تاريخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد: 6 /  311 .