نهج البلاغه: از هزاران سال گذشته خبر مى دهد
در پيرامون باستان شناسى
باستان شناسى از علوم جوان است كه از عمر آن چندين ده سال پيش نمى گذرد با اين وصف دنيا اهميت خاصى به آن داده و بودجه هاى هنگفتى در اين راه مصرف مى شود اين علم يكى از علومى است كه قرآن بارها آن را مورد توجّه قرار داده و به مسلمين توصيه مى كند از آن بى بهره نمانند قرآن صريحاً می فرمايد:
برويد در روى زمين گردش كنيد از بقاياى امّت هاى گذشته كه اثر عذاب الهى نابود شدند مطّلع گرديد تا از حال ايشان عبرتى گرفته باشيد.
در قرآن در ضمن اشاره بدين نكته مى فرمايد:
«سيروا في الأرض فانظر وكيف كان عاقبة المكذّبين».
در زمين گردش كنيد و همه جاى آن را مورد بازرسى و تحقيق قرار داده ببينيد آنها كه خدا و پيامبران او را تكذيب كردند چگونه عاقبت هاى ناگوارى نصيبشان گرديد.
متأسفانه پيشرفت در اين مرحله از دانش مانند رشته هاى ديگر نصيب بيگانگان از اسلام گشته است و در طى سال هاى اخير با مشقات مداوم وزحمت هاى فراوانى توانسته اند گنجينه هاى گرانبهائى را از زير خاك بيرون آورند تاكنون هزاران بنا هزاران آثار مربوط به قرن هاى گذشته به دست باستان شناسان افتاده است و اينها اسنادى است كه ثابت مى كند قبل از ما و نسل ما مردمى در كرۀ زمين مى زيسته اند داراى تمدنى عالى و مترقّى بوده اند.
Bernard Villaret در يك مقاله مفصل كه در اين باره مى نويسد: در لابلاى جنگل هاى انبوه آمريكاى مركزى هزاران معبد شگفت انگيز وجود دارد كه اخيراً براى ما كشف شده است او مى گويد در مسافرت خود از بى راهه ها به جنگل هاى نامكشوفى رسيديم و آثارى يافتيم كه از تمدن اعجاب انگيز و از دست رفته حكايت مى كرد از شهر تيكال فقط دو كيلو متر قابل رؤيت و كاوش است و بقيه آن در زير درخت هاى انبوه مدفون گرديده است تاكنون شش بناى بزرگ كشف و هر چه درخت هاى جنگل را قطع مى كنند آثار بيشترى بچشم مى خورد در جلوى يكى از بناهاى پيدا شده ميدانى وجود دارد كه 4 هكتار مساحت آن است طول ارتفاع يكى از اين بناها به 70 متر مى رسد و در يكى از آنها 250000 قطعه سفالين كشف شده است در بين عمارت ها خيابان هائى به طول دو كيلومتر و عرض18 متر وجود دارد و در طرفى از آن استخرى است كه چهل متر عمق دارد رئيس مكتشفين عقيده دارد در اين كاوش ها به آثار هزاران سال قبل از ميلاد دست خواهند يافت.
روى هم رفته از آثارى كه در موزه اى بزرگ دنيا وجود دارد پيداست قبل از نسل ما انسان هائى متمدّن و مترقى زندگى كرده اند كه در اثر عواملى ملّت هاى آنها ازهم پاشيده شده و معدوم گشته اند و شهرهاى آنان نيز ويران و منهدم گشته است صحت اين عقيده را شهرهائى كه از زير خاك در طى ده سال اخير بيرون آمده ثابت مى كند.
خوانندگان عزيز بسيار بجاست در اينجا بگويم از تمام اين وقايعى كه امروز ما به بقاياى آن مى رسيم و درباره آن فقط حدس مى زنيم رهبران اسلام كاملا آگاه بوده اند از جمله نهج البلاغه حضرت على عليه السلام با كمال صراحت از مردم قبل از ما و از تمدن آنها و حتى از عامل سقوط آنها اطلاعات جامعى را در اختيار ما مى گذارد.
آن حضرت در خطبۀ شماره 217 مى فرمايد:
(واعلمو عباد الله انكم و ما أنتم فه من هته الدنيا على سبيل من ندمضى ثقبلكم ممّن كان اطول منكم اعماراً واعمر دياراً صربت اصواتهم حامده ورياحهم راكده واجادهم باليد وديارهم فاليه وآثارهم عافيه).
ای بندگان خدا بدانيد شما هر چه باشيد بالاتر و عظيم تر از آنهائى كه قبلا در اين دنيا زندگانى مى كرده اند نيستند اقوامى كه پيش از شما در اين جهان مى زيستند عمارت هايشان از شما بزرگتر و مرتفع تر و شهرهاشان از شهرهاى شما آبادتر و آثار تمدّن و فعاليتشان از شما بر دامنه تر بوده است آنها در اثر نافرمانى خدا و بر اثر مخالفت با پروردگار طعم عذاب الهى را چشيدند شبى را صبح كردند در حالی كه با نزول عذاب خدا ديگر صداهايشان خاموش و باد كبر و نخوتشان خوابيده بود آرى اندام آنان پوسيد و شهرهايشان خالى مانده و آثار آنان ديگر به چشم نمى خورد.
خوانندگان توجّه كنند چقدر اين جملات صريح و روشن است و باز توجه كنند چندين قرن از تاريخ اين وقايع مى گذرد در عين حال على (علیه السلام) مانند اينكه آنها را ديده و از نزديك شاهد اوضاع آنان بوده است.(1)
-----------------------
(1) تمدن و علوم اسلام : 190.