کتاب : «امیرالمومنین علی علیه السلام و عصر ظهور»
(۲)
نقش مثبت و منفى فتنه ها
آشوبها و فتنه هاى بزرگ، نقش بسيار مهمّى در سازندگى مردان بزرگ و پاكسازى و تطهير دوستان خدا دارد. اگر چه بسيارى از مردم در فتنه هاى ويرانگر گمراه مى شوند و هستى و ارزش خود را به باد مى دهند، ولى انسان هاى اصيل نه تنها گرفتار فتنه ها نمى شوند، بلكه ساخته مى شوند.
حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام مى فرمايند:
ستكون فتنة يُحصِّل الناسَ كما يُحصّل الذهب في المعدن.(1)
به زودى فتنه اى به پا مى شود كه مردم را خالص مى كند؛ همانگونه كه طلا در معدن خالص مى شود.
هزاران سال طول مى كشد تا معدن، گوهر كم ارزش يا طلاى مغشوش را تبديل به طلاى ناب كند. ولى گاهى فتنه ها آنچنان مهمّ و مؤثّر هستند كه در مدّتى كوتاه، انسان هاى اصيل را پاك مى سازند همانگونه كه در زمانى اندك بسيارى از افراد بى ارزش را به هلاكت رسانده، گمراه و نابود مى نمايند.
در واقع اينگونه فتنه هاى عظيم، كمبود مردان بزرگ را جبران مى كند و صفات و خصلت هاى بى ارزش و پست آنها را تبديل به ويژگى هاى پرثمر مى كند؛ زيرا آنان با فتنه ها سازش نمى كنند و با آشوبها نمى سازند، بلكه مى سوزند و اين سوختن نه تنها آنها را مى سازد بلكه به سرعت ساخته شدن آنان مى افزايد.
اگر هزاران سال طول مى كشد تا طلاى مغشوش در معدن به طلاى خالص تبديل شود(2)، ولى آتش و كوره در كمتر از ساعتى آن را تبديل به طلاى ناب مى كند. همچنين مردانى كه براى خودسازى و تهذيب نياز به گذشت سالها و مرور زمانهاى طولانى دارند، گاهى آتش فتنه ها و گرفتارى ها، آنان را درزمانى كوتاه مى سازد.
بديهى است فتنه ها براى تعداد كمى داراى نقش مثبت مى باشد و متأسّفانه اينگونه افراد، بسيار اندك هستند و عموم مردم گرفتار فتنه ها شده و گرفتار فتنه گران جهان مى شوند و به اين جهت مردمان جهان آسايش و امنيت را از دست مى دهند.
(1) احقاق الحقّ: 288/13 از مستدرك نيشابورى: 553/4.
(2) براى آگاهى از چگونگى پيدايش معدن هاى طلا و گوهرهاى گرانبها در دل خاك، مى توانيد به كتاب «نخبة الدهر في عجائب البرّ والبحر» رجوع كنيد.