(4)
گفتار عمرو عاص در آخر عمر
عمرو همچنان والى مصر بود تا اينكه در روز عيد فطر سال 43 هجرى مرد و بيش از اين، تاريخ مرگ او صحيح نيست.(1)
در «تاريخ الكبير» بخارى كه پر از خطا و توهّم است، نيز اين مطلب آمده است. پسرش بر او نماز خواند و سپس با مردم نماز عيد گذاشت و عمرو بن عاص در جبل المقطّم در ناحيه فج دفن شد. او در هنگام مرگ 90 سال داشت و چون وفات او نزديك شد گفت: خدايا؛ تو مرا فرمان دادى ولى گوش نكردم و نهى كردى ولى فرمان نبردم و دستش را بر گردن نهاد و گفت: خدايا؛ نيرويى نيست تا قوى شوم، برائتى نيست تا عذر بخواهم و مستكبر هم نيستم؛ بلكه استغفار كننده ام! و پياپى گفت تا مرد. فرزندان او از نسل پسرش عبدالله كم و از نسل پسر ديگرش محمّد، زياد هستند.(2)
1) درباره تاريخ مرگ عمرو بن عاص سالهاى 51 ، 48 ، 43 ، 42 و 58 ذكر شده است. امّا در بيشتر اقوال سال 43 ذكرشده است و در تهذيب التهذيب: 57/8 اين اقوال ذكر شده است.
2) اعلام نصر مبين، در داورى ميان اهل صفين: 122.
منبع: معاويه ج ... ص ...