(3)
گوشه ای از مواعظ
امام حسن عسکری عليه السلام
در اینجا به گوشه اى از پندهاى شيوا و رساى امام حسن عسكرى عليه السلام اشاره مى نماييم:
1 - يكى از شيعيان نامه اى به امام حسن عسكرى عليه السلام نوشته و در ضمن آن، اختلاف شيعيان را بازگو نمود.
امام عليه السلام در پاسخ وى نوشت:
إنّما خاطب اللَّه العاقل ، والناس فيّ على طبقات: المستبصر على سبيل نجاة، متمسّك بالحقّ ، متعلّق بفرع الأصل ، غير شاكّ ولا مرتاب ، لا يجد عنّي ملجأ . وطبقة لم تأخذ الحقّ من أهله ، فهم كراكب البحر يموج عند موجه ويسكن عند سكونه . وطبقة استحوذ عليهم الشيطان ، شأنهم الردّ على أهل الحقّ ، ودفع الحقّ بالباطل حسداً من عند أنفسهم .
فدع من ذهب يميناً وشمالاً ، فإنّ الراعي إذا أراد أن يجمع غنمه جمعها بأهون سعي ، وإيّاك والإذاعة وطلب الرئاسة ، فإنّهما يدعوان إلى الهلكة .(1)
خداوند تنها مردمان عاقل را مورد خطاب قرار داده است، مردم در مورد من ، چند دسته هستند :
الف) كسى كه بر راه نجات و رستگارى بصيرت و بينش دارد، او چنگ به حق و حقيقت زده و شاخه هاى آن را گرفته و دستاويز نموده، هيچ گونه شكّ و ترديدى نسبت به من نداشته و پناهگاهى غير از من نمى جويد .
ب) گروهى كه حق و حقيقت را از اهلش نگرفته اند ، ايشان همانند دريانوردانى هستند كه با امواج دريا ، نگران و مضطرب مى شوند و با آرامش دريا آرام مى گيرند .
ج) گروهى كه شيطان بر آنان غلبه پيدا كرده، اينان كارشان رد كردن اهل حق است و به خاطر حسادتى كه در دل دارند حق را به وسيله باطل دفع مى كنند .
بنابراين ، كسانى را كه به راست و چپ مى روند رها كن، چرا كه چوپان وقتى بخواهد گوسفندان خود را جمع كند با كمترين تلاش و كوشش آنها را جمع مى نمايد.
از افشاگرى و رياست طلبى بپرهيز كه اين دو انسان را به ورطه هلاكت و نابودى مى اندازند.
2 - امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:
من الفواقر الّتي تقصم الظهر : جار إن رأى حسنة أخفاها ، وإن رأى سيّئة أفشاها .(2)
از مصيبتهايى كه كمر انسان را مى شكند: همسايه اى است كه اگر خوبى ببيند مى پوشاند و اگر بدى ببيند آن را آشكار مى نمايد.
3 - امام حسن عسكرى عليه السلام در ضمن سخنانى به شيعيان خود مى فرمايد:
أوصيكم بتقوى اللَّه ، والورع في دينكم ، والإجتهاد للَّه ، وصدق الحديث ، وأداء الأمانة إلى من ائتمنكم من برّ أو فاجر ، وطول السجود وحسن الجوار ، فبهذا جاء محمّد صلى الله عليه وآله وسلم .
صلّوا في عشائرهم ، وأشهدوا جنائزهم ، وعودوا مرضاهم ، وأدّوا حقوقهم ، فإنّ الرجل منكم إذا ورع في دينه ، وصدق في حديثه ، وأدّى الأمانة، وحسن خلقه مع الناس قيل : هذا شيعيٌّ فيسرّني ذلك .
اتّقوا اللَّه وكونوا زيناً ولاتكونوا شيناً ، جرّوا إلينا كلّ مودّة ، وادفعوا عنّا كلّ قبيح ، فإنّه ما قيل فينا من حسن فنحن أهله ، وما قيل فينا من سوء فما نحن كذلك ، لنا حقّ في كتاب اللَّه ، وقرابة من رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم، وتطهير من اللَّه ، لايدّعيه أحد غيرنا إلّا كذّاب.
أكثرو ذكر اللَّه ، وذكر الموت ، وتلاوة القرآن ، والصلاة على النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم ، فإنّ الصلاة على رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم عشر حسنات ، احفظوا ما وصّيتكم به ، واستودعكم اللَّه وأقرء عليكم السلام .(3)
شما را به تقواى خدا، پرهيزكارى در دينتان، كوشش براى خدا، راستگويى، اداى امانت - هر كه شما را امين قرار داده چه خوب چه بد - طول سجده و حسن همجوارى سفارش مى نمايم؛ چرا كه براى همين دستورات حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم آمده است .
با (مخالفان) در محلّه هايشان نماز بخوانيد، در تشييع جنازه آنها شركت نماييد، از بيمارانشان عيادت كنيد و حقوق آنها را ادا نماييد، زيرا اگر يكى از شما در دينش پرهيزكار و در سخنش راستگو باشد و امانت را بپردازد و با آنان با خوش اخلاقى برخورد نمايد مى گويند: اين شيعه است، و همين سبب شادى و سرور من مى شود .
تقواى خدا پيشه كنيد و براى ما زينت باشيد، و موجب ننگ و عار ما نشويد، همه مودّتها ، محبّتها را به سوى ما بكشانيد و هر ناپسندى را از ما دور كنيد، زيرا كه هر خوبى كه در حقّ ما گفته شود ، ما اهل آن بوده و شايسته آن هستيم، و هر بدى كه به ما نسبت دهند ، ما چنين نيستيم، براى ما در كتاب خدا حقّى است و قرابت و خويشاوندى ما با رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم است و تطهير و پاكى ما از جانب خداوند متعال است كه هر كس جز از ما چنين ادّعايى كند، دروغگو است.
خداوند را زياد ياد كنيد و به ياد مرگ نيز باشيد، قرآن بخوانيد، و بر پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم صلوات و درود بفرستيد، چرا كه صلوات بر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم ده حسنه دارد. آنچه به شما سفارش كردم ، حفظ كنيد. شما را به خدا سپرده و به همه شما سلام مى رسانم.
4 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد:
ليست العبادة كثرة الصيام والصلاة ، وإنّما العبادة كثرة التفكّر في أمر اللَّه .(4)
عبادت و پرستش خداوند با زيادى نماز و روزه نيست؛ بلكه عبادت همان تفكّر زياد در امر خداوند است .
5 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد:
الغضب ، مفتاح كلّ شرّ .(5)
خشم و غضب كليد هر بدى است.
6 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد:
أقلّ الناس راحة الحقود .(6)
كم آسايشترين مردم؛ كينه ورزان هستند.
7 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد:
إنّكم في آجال منقوصة ، وأيّام معدودة ، والموت يأتي بغتة ، من يزرع خيراً يحصد غبطة ، ومن يزرع شرّاً يحصد ندامة ، لكلّ زارع ما زرع ، لا يسبق بطيء بحظّه ، ولايدرك حريص ما لم يقدّر له ، من اُعطي خيراً فاللَّه أعطاه ، ومن وقي شرّاً فاللَّه وقاه .(7)
زندگى شما مدّتى محدود و روزهاى معيّن است، و مرگ ناگهانى مى رسد. هر كسى كه خيرى بكارد محصول آن غبطه ديگران است و هر كسى كه شرّ و بدى بكارد محصول آن ندامت و پشيمانى است .
(آرى ،) هر زارعى، كشت خود را درو مى كند، كسى كه براى روزى كُند حركت مى كند ، كسى براى گرفتن بهره او، از او سبقت نمى گيرد و آن كه براى بدست آوردن آن ، حرص مىورزد آنچه بر او مقدّر نشده بدست نمى آورد .
هر كه به او خيرى عطا شود در واقع خداوند عطا فرموده، و هر كه از شرّ و بدى نگاه داشته شود ، در واقع خداوند او را حفظ كرده است .
8 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
ما ترك الحقّ عزيز إلّا ذلّ ، ولا أخذ به ذليل إلّا عزّ .(8)
هيچ عزيزى حق را ترك ننمود جز آن كه ذليل و خوار گشت و هيچ ذليلى به حق چنگ نزد جز آن كه عزيز شد.
9 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
خصلتان ليس فوقهما شيء : الإيمان باللَّه ، ونفع الإخوان .(9)
دو خصلت است كه بالاتر از آن دو ، چيزى نيست: ايمان به خدا و نفع رساندن براى برادران.
10 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
التواضع نعمة لاتحسد عليها .(10)
تواضع و فروتنى نعمتى است كه هرگز مورد حسادت واقع نمى شود.
11 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
من وعظ أخاه سرّاً فقد زانه ، ومن وعظه علانية فقد شانه .(11)
هر كه در پنهانى برادر خويش را پند دهد او را آراسته و هر كه در آشكار او را موعظه نمايد در واقع، او را زشت نموده است .
12 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
ما من بليّة إلّا وللَّه فيها نعمة تحبط بها .(12)
هيچ بلايى نيست جز آن كه خداوند متعال در كنار آن نعمتى قرار داده كه آن را از بين مى برد .
13 - امام حسن عسكرى عليه السلام مى فرمايد :
ما أقبح بالمؤمن أن تكون له رغبة تذلّه .(13)
چقدر زشت است كه مؤمن ميل و علاقه به چيزى داشته باشد كه او را ذليل و خوار سازد.
__________________________
1) بحار الأنوار : 371/78 ح4 .
2) بحار الأنوار : 372/78 ح 11 .
3) بحار الأنوار : 372/78 ح 12 .
4) بحار الأنوار : 373/78 ح 13 .
5) بحار الأنوار : 373/78 ح 15 .
6) بحار الأنوار : 373/78 ح 17 .
7) بحار الأنوار : 373/78 ح 19 .
8) بحار الأنوار : 374/78 ح 24 .
9) بحار الأنوار : 374/78 ح 26 .
10) بحار الأنوار : 374/78 ح 31 .
11) بحار الأنوار : 374/78 ح 33 .
12) بحار الأنوار : 374/78 ح 34 .
13) بحار الأنوار : 374/78 ح 35 .
منبع: قطره ای از دريای فضائل اهل بيت عليهم السلام ج 2 ص 771