نقش عایشه در این فتنه
عایشه نیز سهم فراوانی در برانگیختن مردم و تحریک آنان به قتل عثمان داشت . شیخ مفید میگوید: (نقش عایشه) بر اساس اخباری که وارد شده از تحریکات طلحه و زبیر آشکارتر است . از آن جمله ، روایت محمّد بن اسحاق صاحب سیره است که از طریق مشایخ خود از قول حکیم بن عبدالله میگوید:
روزی در مدینه وارد مسجد شدم و دستی را دیدم که بلند بود و صاحب آن میگفت : ای مردم ؛ آن زمان (وفات رسول خدا صلّی الله علیه وآله) نزدیک است . اینها کفشها و پیراهن رسول خدا صلّی الله علیه وآله است ـ گویا آن پیراهن را میبینم که در هوا تکان میخورد ـ در حالی که فرعون این امّت در میان شماست . در این هنگام متوجّه شدم که او عایشه است و عثمان از او میخواست که ساکت باشد و به مردم میگفت : او زن است و عقل او عقل زنان است به حرفهای او توجّه نکنید.(1)
حسن بن سعد نیز میگوید: عثمان ایستاده بود که عایشه ورقهای از مصحف را که میان دو چوب گرفته بود از پشت حجلهاش بالا برد و گفت : آن چه را که در این کتاب هست بپادار.
عثمان جواب داد: یا از این کارت دست بکش یا آتش به جانت میاندازم .
عایشه به او گفت : به خدا سوگند؛ اگر با همسران پیامبر چنین کنی خدا و رسول تو را لعنت میکنند. این پیراهن رسول خداست که هنوز تغییر نکرده ولی تو ـ ای نعثل ـ سنّت او را تغییر دادهای .(2)
همچنین لیث بن ابی سلیم از ثابت انصاری ، و او از ابن ابی عامر مولای انصار نقل میکند که گفت : در مسجد بودم که عثمان از آنجا عبور کرد، عایشه بر او بانگ زد: ای مکار؛ ای فاجر؛ در امانتت خیانت کردی و رعیتت را ضایع نمودی ، و اگر نمازهای پنجگانه نبود مردانی نزد تو میآمدند که همانند گوسفند تو را سر ببرند.
عثمان در جواب گفت : خداوند از کسانی که کفر ورزیدند، زن نوح و زن لوط را مثال زده است که تحت اختیار دو بنده صالح ما بودند امّا به آنها خیانت کردند و آن دو (پیامبر) نتوانستند آنان را از قهر خدا برهانند و فرمان رسید که همراه دیگر دوزخیان داخل در آتش شوید(3).(4)
-------------------------------------------------------
(1) مصنّفات شیخ مفید: 1 / 147 .
(2) رک : همان : 147. دشمنان عثمان او را نعثل مىخواندند و او را به مرد مصرى که ریش بلندى داشت ونامش نعثل بود تشبیه مىکردند و گفته شده: نعثل به معناى پیرمرد احمق است . نک : النهایة : 5 / 80 .
(3) سورۀ تحریم آیۀ 10، ر.ک : الفتوح : 1 / 419 و الإیضاح : 141.
(4) نبرد جمل : 27.