شعر معاویه، یزید و عمروعاص

در مدح حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام

در «لوامع الأنوار» می‌نویسد: جامۀ بسیار گرانقدری به رسم هدیه برای معاویه آوردند، عمرو عاص و یزید چشم به او دوختند. معاویه اظهار کرد: هر یک از ما سه نفر یک بیت در مدح علی علیه السلام بسرائیم و حضّار مجلس نظریه دادند که کدام‌یک از ما بهتر سروده ، این جامه از آن او باشد.

گفتند: اوّل خودت بسُرا. گفت  :

خیر البریّة من بعد أحمد حیدر         النّاس أرض والوصی سماء

بهترین بندگان بعد از پیامبر صلّی الله علیه وآله، حیدر است ، مردمان (به مانند) زمین اند و وصّی (حضرت علی علیه السلام) آسمان است .

سپس عمرو عاص رو کرد به اهل مجلس و سرود :

وهو الّذی شهد العدوّ بفضله         والفضل ما شهدت به الأعداء

و او (علی علیه السلام) کسی است که دشمن به فضیلتش گواهی داده ، و فضیلت آن است که دشمنان به آن گواهی دادند.

بعد یزید به درباریان و حاضرین توجّه کرد، گفت  :

کملیحة شهدت لها ضرائها         والحسن ما شهدت بها الضرّاء

حضّار پس از تبادل نظرات گفتند: شعر یزید برنده در این مسابقه شد؛ زیرا معاویه را مانند زن دوّم مردی قرار داده که گواهی و شهادت دهد که زن اوّل (علی علیه السلام) به درجات از من برای مقام خلافت و زعامت شایسته‌تر است .

عمرو بن عاص بن وائل بن هاشم بن سعید در سال 43 هجری درگذشت و در مصر مدفون شد و مادرش نابغه از زنان زانیه نامی به شمار می‌رفت .

روزی معاویه به شاعران دربار خود گفت: هر یک از شما قصیده‌ای در مدح علی علیه السلام بسراید و بعد آن را به مسابقه می‌گذارم و هر کدام که گوی سبقت را ربودید، به هر بیتی هزار دینار جایزه خواهید گرفت .

و در آن سمینار اشعار عمرو عاص که هفت بیت بود مورد قبول واقع شد و به هر بیتی یک هزار مثقال طلا دریافت نمود و بعد از چندی امام حسن علیه السلام به او فرمود:

ای عمرو؛ به هر بیتی یک بیت در بهشت به تو می‌دهند، حاضری آن هفت بیت و قصر بهشتی را به هفت هزار دینار به من بفروشی ؟

گفت : حاضرم و حضرت خرید و اشعار اینست  :

هو النّبأ العظیم وفلک نوح         وباب الله إذا انقطع الخطاب

وهم حجج الله علی البرایا         بهم وبجدّهم لایستر أب

ولاسیما ابوحسن علی         له فی الحرب مرتبة تهاب

وضربته کبیعته بخمّ         معاقدها من القوم الرّقاب

علی الدرّ والذّهب المصفّا         وباقی النّاس کلّهم التّراب

هو البکاء فی المحراب لیلا         هو الضحّاک إذا اشتدّ الضراب[1]

در اشعار عمروعاص مطالب مهمّی وجود دارد که یکی از آن ها اعتراف به بیعت در غدیر است.

رفتار امام حسن علیه السلام با خریدن ثواب اشعار عمروعاص دلیل بر این است که هر چند او اشعارش برای پول گفته است، ولی با این همه چون در مدح اهل بیت علیهم السلام و اوّل مظلوم عالم امکان است خداوند برای مدح آن حضرت ارزش قائل است هرچند مدح کننده عمروعاص باشد به این جهت حضرت امام حسن علیه السلام اشعار او را از او خریداری کردند.

------------------------------------------------------------

[1] . دائرة المعارف علوى : 100.