امکان استبدال در آغاز ظهور

استبدال یکی از امتحان های الهی است و به معنای از دست دادن ایمان و یا از بین رفتن حالات معنوی است که از صدر اسلام برای بعضی از افراد واقع شده است.و در آغاز ظهور نیز واقع می شود و باید از شرّ آن به خداوند پناه ببریم؛ زیرا اصل استبدال که برای برخی واقع می شود حتمی است.

برای توضیح مطلب می گوییم: افرادی که قلبشان روشن شده و صاحب بصیرت شده و دید باطنی پیدا کرده‌اند و با قوای قلبی و باطنی اشیاء را می‌نگرند ممکن است حیات قلبی خود را از دست بدهند.

در اینکه اصل استبدال موضوعی است صحیح و امکان دارد عده‌ای از افرادی که درجاتی از معنویت را بدست آورده‌اند آنرا دوباره از دست بدهند شکی نیست. در ضمن روایت مفصّلی حضرت موسی بن جعفر علیهماالسلام به هشام بن حکم می‌فرمایند :

یا هشام انّ الله حکی عن قوم صالحین: انّهم قالوا: (ربّنا لاتزغ قلوبنا بعد إذ هدیتنا وهب لنا من لدنک رحمة انّک أنت الوهّاب)(1) حین علموا انّ القلوب تزیغ وتعود الی عماها ورداها(2).

ای هشام خداوند حکایت می کند از قومی که صالح بودند؛ آن ها می گفتند: پروردگار قلوب ما را بعد از آن که ما را هدایت کردی زیغ نکن و از نزد خود رحمت هبه کن که تو بسیار هبه کننده ای . این را آنان زمانی گفتند که دانستند قلب ها زیغ می شود و به کوری و پستی خود بر می گردد.

چون آنان می‌دانستند که شرح صوری که بتوفیق خداوند پیدا کرده و حیات قلبی آنها ممکن است نابود شود و دو مرتبه قلبشان به کوری و پستی برسد لذا از خداوند تقاضا می‌کنند که پس از هدایت قلوبشان گرفتار زیغ نشده و خداوند رحمتش را بر آنان هبه کند.

--------------------------------------------------------------

(1) سورۀ آل عمران، آیۀ 8 .

(2) الکافی ج 12 ص 18 .