همه کس این قوّه را دارند یا نه؟

همانگونه که انسان در ادراک و فهمیدن محسوسات مدرِکات مختلفی دارد و انواع اشیاء را به اقسام مدرِکات درک می‌کند؛ شنیدنی ها را با قوّۀ سامعه و دیدنی ها را با قوّۀ دید و لمس کردنی ها را با قوّۀ لامسه درک می‌کند امور معنوی را نیز با قوّۀ خاصّی می‌تواند درک کند. اگر دارای آن باشد می‌تواند آنرا درک کند و الّا از فهمیدن و بهره بردن از امور معنوی محروم خواهد بود.

همانطور که اگر کسی چشم نداشته باشد از دیدن دیدنی ها محروم است و اگر گوش نداشته باشد از شنیدن شنیدنی ها بی‌بهره است همانگونه اگر قوّۀ مدرِکه معنویات را دارا نباشد از پی بردن به امور معنوی و خطائط آن بی‌بهره است. اکنون باید دید آن قوّه‌ای که با آن معنویّات را انسان می‌تواند درک کند چیست؟

جواب: از قوّۀ مدرکه تعبیرات زیادی می‌کنند گاهی آن را قلب و گاهی روح و گاهی فؤاد و گاهی تعبیر به قلب سلیم می‌کنند. اگر کسی دارای قلب سلیم باشد قلبی که مجرّد شده باشد و هواهای نفسانی در او نابود شده باشند قلبی که صاحبش از مخلِصین باشد می‌تواند حقائق معنویّه را درک کند و الّا نخواهد توانست از آنها چیزی را بفهمد.

ما برای اینکه بگوئیم امور معنویّه را با قوّۀ خاص باید درک کرد گفتیم که همانطور که افرادی که بینائی ندارند از درک دیدنی ها محرومند همینطور افرادی که دارای فؤاد و یا قلب سلیم نباشند از درک امور الهیّه محرومند.