خلافت ابوبکر بر خلاف اجماع ملّت بود

از مناظرات مرحوم شيخ مفيد بحثى است كه ميان او فاضل كتبى واقع شده است. فاضل‏ كتبى از مرحوم شيخ مفيد پرسيد: دليل شما بر بطلان خلافت ابی‏ بكر چيست؟
   شيخ مفيد فرمود: ما در اين باره دليلِ بسيار داريم، امّا آنچه كه به فهم تو نزديك باشد بيان ‏مى‏ كنم و آن اين است كه امّت اجماع كرده ‏اند بر اين كه امام محتاج به امام ديگر نيست و اجماع ‏واقع شده بر اين كه ابوبكر بر بالای منبر گفت:
   من امام شما شده ‏ام و حال اين كه بهتر از شما نيستم. اگر در كاری و گفتاری درست عمل ‏نمودم از من پيروی كنيد و اگر انحراف و كجی از من ظاهر شد مرا راست سازيد(1).
   و نتيجۀ كلام او اعتراف به نياز داشتن او به مردم مى‏ باشد. و بر شخص عاقل پوشيده نيست‏ كه هر كه محتاج به رعيّت خود باشد به سوى امام بيشتر احتياج خواهد داشت. و هر گاه احتياج ‏ابوبكر به امام ثابت شد، امامت او باطل است.
   كتبى از اين سخن مبهوت شد. يك از حضّار مجلس كه معتزلى مذهب بود در مقام نقض‏ برآمد و گفت: امّت اجماع نمودند بر اين كه قاضى محتاج به قاضى ديگر نيست و امير محتاج به ‏امیر ديگر نمى‏ شود، و بنا بر اصل شما، بايد قضاة و فرماندهان نيز معصوم از خطا باشند، يا از متابعت اجماع بيرون بايد رفت.
   شيخ مفید در جواب فرمودند: سكوت سائل اوّل بهتر از اين سخن بوده و گمان نمى ‏كردم كه خطأ اين سخن بر تو پوشيده باشد؛ زيرا كه اجماع در اين مسأله برخلاف آن‏است كه تو گمان نموده ‏ای! مگر اين كه مراد تو از قاضى و امير، نفس امام باشد كه اين چنين ‏قاضی و امير محتاج به قاضى و امير ديگر نيست، بلكه به قوّت و عصمت و كمال خود از ايشان ‏بی‏ نياز است.(2)
--------------------------------------------------------
(1) بحارالأنوار: 10 / 412 و 49 / 280.
(2) زندگی دانشمندان (قصص العلماء): 386.